Uzupełnienia do katalogu małopolskich ksiąg sądowych wiejskich

Opracował Tomasz Wiślicz

Uzupełnienia do wydanego drukiem Katalogu małopolskich ksiąg sądowych wiejskich z XV-XVIII w. Warszawa: NDAP 2007

(zobacz spis treści Katalogu)

(publikacja 26.08.2010; aktualizacje: 29.12.2016, 23.01.2017)


Uzupełnienia dotyczą następujących wsi/kluczy dóbr:

13 Nowa Wieś
16 Iwkowa
17 Jadowniki (aktualizacja 23.01.2017)
18 Jaworsko
25 Maszkienice
28 Nowy Targ
35 Górki Świątnicze
61 Konopnica
76 Husów
82 Leżajskie starostwo
86 Markowa (aktualizacja 23.01.2017)
97A Walawa
104 Futoma
113 Miejsce Piastowe
143 Drohobyczka


13 Nowa Wieś:

a. Księga ławnicza Nowej Wsi 1439-1500

oryginał: AGAD, Zbiór Branickich z Suchej, dopływ wohyński 62; k. 77

SEZAM: 1,357,0 Zbiór Branickich z Suchej 1548-1933

opracowania: Agnieszka Bartoszewicz, Księgi sądowe Nowej Wsi (Łobzowskiej) z drugiej połowy XV wieku, „Studia Źródłoznawcze”, T. 39, 2001, s. 115–131

uwagi: „Opis ksiąg hipotecznych Miasta Chrzanowa, Nowey Góry, Nowey Wsi, Krowodrzy, Prądnika białego i Jurydyk w Krakowie przez Konstantego Hoszowskiego (1832)” (BJ rkps 1835, k. 15) podaje, że Archiwum Główne Akt Hipotecznych Krakowa przejęło wśród ksiąg Nowej Wsi m. in. „Książeczkę w wąskiej oprawie bez kompatur kart 80 w sobie mającą od roku 1438 zaczynającą się w r. 1496 kończącą się”. Jeśli była to ta sama księga, to powstaje pytanie, jak trafiła ona (zapewne jeszcze w XIX w.) z archiwum krakowskiego do prywatnej biblioteki w Suchej, gdzie znajdowała się przed II wojną światową (S. Kutrzeba 1921, s. VIII; Bartoszewicz 2001, s. 116). Na stronach internetowych AGAD księga ta figuruje jako „Księga wiejska wsi Łobzów Stary 1490” (http://www.agad.archiwa.gov.pl/about/wsie.html, 5.09.2005).

b. Acta iudicii banniti Novae Regiae Villae. Księga sądu gajonego 1516-1557

oryginał: AP w Krakowie, Gm. P. IV-1; s. 184

SEZAM: 29,57,0 Gmina Nowa Wieś 1516-1910

c. Acta iudicii banniti Novae Regiae Villae. Księga sądu gajonego 1577-1600

oryginał: AP w Krakowie, Gm. P. IV-2; s. 356

SEZAM: jw.

d. „Secunda pars protocolli iudicii Novae Regiae Villae ad Cracoviam sitae … ” Protokół księgi wójtowsko-ławniczej, 1606-1618

oryginał: AP w Krakowie, Gm. P. IV-5; s. 378

SEZAM: jw.

e. Protokoły sądu wójtowsko-ławniczego Nowej Wsi (inscriptiones et controversia) 1631-1642

oryginał: AP w Krakowie, Gm. P. IV-6; s. 312

SEZAM: jw.

f. Prothocollon Novae Regiae Villae (ad Cracoviam) a. d. 1645-1649

oryginał: BJ, rkps 2822; s. 212; mf. BN 2066

g. Acta Iudicii Scabinalis et Advocatialis Novae Regiae Villae (1659-1689)

oryginał: AP w Krakowie, Gm. P. IV-3; s. 608

SEZAM: 29,57,0 Gmina Nowa Wieś 1516-1910

h. Acta Iudiciii Scabinalis et Advocatialis Novae Regiae Villae. Fragmenty ksiąg wójtowsko-ławniczych (1689-1790)

oryginał: AP w Krakowie, Gm. P. IV-4; s. 64, 22, 36, 8, 38, 118, 74, 86

SEZAM: jw.

i. Acta Iudiciii scabinalis et advocatialis Novae Regiae Villae. Fragmenty protokołu księgi wójtowsko-ławniczej do spraw niespornych 1665-1667, 1672-1683, 1695-1696

oryginał: AP w Krakowie, Gm. P. IV-7; s. 32, 124, 88

SEZAM: jw.

j. Fragment protokołu księgi wójtowsko-ławniczej do spraw niespornych 1729-1731

oryginał: AP w Krakowie, Gm. P. IV-8; s. 108

SEZAM: jw.

k. Fragment protokołu księgi wójtowsko-ławniczej do spraw spornych 1768-1769

oryginał: AP w Krakowie Gm. P. IV-9; s. zap. 16

SEZAM: jw.

l. Wypisy z ksiąg wójtowsko-ławniczych Nowej Wsi, z ksiąg grodzkich i radzieckich krak., z ksiąg wielkorządcy krak. i in. 1510-1805

oryginał: AP w Krakowie, Gm. P. IV-10; fasc. luźnych akt

SEZAM: jw.

____________

16 Iwkowa:

Księga sądowa wsi Iwkowej z lat 1581-1801[!]

oryginał: BPAU/PAN, rkps 2015; k. 290; mf. BN 23320

edycja: wyd. S. Płaza (1969)

odpis: KHPP UJ

opracowania: A. Wyczański (2000)

uwagi: Kolejna księga tej wsi: Regestr zapisów gruntowych wsi Iwkowa w pow. brzeskim 1804-1875; BPAU/PAN, rkps 1693; k. 159.Edycja: Rejestr zapisów gruntowych wsi Iwkowa 1804-1876, Opracował i wstępem opatrzył Rafał Kurzydło, Iwkowa: Gminna Biblioteka Publiczna w Iwkowej 2014


17 Jadowniki:

a. Księga ławnicza wsi Jadowniki z lat 1457-1495

oryginał: BJ, rkps 5341; s. 180; mf. BN 1154

b. Księga sądowa wsi Jadownik (1454-1591)

oryginał: BPAU/PAN, rkps 1544, t. I; s. 400

edycja: fragm. wyd. B. Ulanowski (1921, t. 2, 4834-4939: Księgi gromadzkie wsi „Jadowniki” 1454-1699)

opracowania: W. Okas (1994)

c. Księga sądowa wsi Jadownik (1600-1792)

oryginał: BPAU/PAN, rkps 1544, t. II; s. 737 (zob. ilustr. 8)

edycja: jw.

opracowania: jw.

d. Acta iudicii banniti Jadownicensis 1562-1613

oryginał: BO, rkps 4294/I; k. 205; mf. BN 11958

e. Księga sądu ławniczego wsi Jadowniki 1709-1761

oryginał: BO, Akc. 163/58; s. 122

f. Fragment księgi wiejskiej Jadownik z drugiej poł. XVIII w. (1751-1803)

oryginał: BO, Akc. 202/75; s. 21-183


18 Jaworsko:

Księga sądowa wiejska wsi Jaworsko k. Wojnicza 1514-1753

oryginał: Archiwum parafialne w Porąbce Uszewskiej; s. 302

odpis: KHPP UJ;

skan: http://www.mtg-malopolska.org.pl/images/skany/ksiega_jaworska/ksiega_Jaworska.djvu

opracowania: A. Partyka (1972); Zapewne o niej pisał A. Vetulani (1967, s. 14, przyp. 10), jako o księdze sądowej wsi Porąbka Uszewska.


25 Maszkienice:

a. Acta iudicii banniti Maskynyczensis 1482-1648

oryginał: BO, rkps 2274/II; k. 183; mf. BN 5028

edycja: wyd. B. Ulanowski (1921, t. 1, 522-1026: Księga gromadzka wsi „Maszkienice” 1482-1602)

skan: DBC http://www.dbc.wroc.pl/dlibra/docmetadata?id=6518

b. „Akty do przesłości Maszkienic zebrane po domach maszkienickich” (XVI-XIX w.)

oryginał: zebrane przez Franciszka Bujaka, obecnie w posiadaniu Heleny Madurowicz-Urbańskiej; akta luźne, 161 sztuk

opracowania: H. Madurowicz-Urbańska (1986)

uwagi: „W swej przeważającej większości są to akty, dla których w pełni usprawiedliwionym miejscem jest sądowa księga wiejska” (H. Madurowicz-Urbańska 1986, s. 18).

(zob. też nr 162)


28 Nowy Targ:

a. Akta sądowe nowotarskie … [1701-1793]

oryginał: BO, rkps 3925; k. 8; mf. BN 10844

skan: http://www.dbc.wroc.pl/publication/16214

edycja: fragm. wyd. K. Dobrowolski (1933)

b. Księga gruntowa ingrossacyjna kameralnego państwa nowotarskiego I, 1784-1788

oryginał: AP w Krakowie, HGZ 280; s. 181

SEZAM: nie notuje

edycja: jw.

c. Księga gruntowa ingrossacyjna kameralnego państwa nowotarskiego II, 1788

oryginał: AP w Krakowie, HGZ 281; s. 224

SEZAM: jw.

edycja: jw.

d. „Sessions Protocol. pro anno 1789 et 1790”. 1. Księga sądowa Urzędu Kameralnego Nowotarskiego. 2. 10 testamentów górali zakopiańskich z I poł. XIX w.

oryginał: BPAU/PAN, rkps 1608; s. [6], 326; mf. BN 33986

edycja: jw.

e. Księga gruntowa ingrossacyjna kameralnego państwa nowotarskiego III, 1791-1793

oryginał: AP w Krakowie, HGZ 282; s. XII, 380

SEZAM: jw.

edycja: jw.

f. Księga gruntowa ingrossacyjna kameralnego państwa nowotarskiego IV, 1798-1799, 1805

oryginał: AP w Krakowie, HGZ 283; s. 134

SEZAM: jw.

edycja: jw.

uwagi: istnieje jeszcze księga gruntowa ingrossacyjna kameralnego państwa nowotarskiego za lata 1802-1804 (AP Kraków, HGZ 284, s. 375).

W księgach tych, zwanych przez użytkowników „księgami zamkowymi”, chłopi z nowotarskiego oblatowali dawne dokumenty majątkowe, niektóre nawet z poł. XVII w. Wydane przez K. Dobrowolskiego testamenty podhalańskie pochodzą zatem z lat 1649-1799


35 Górki Świątnicze:

a. „Acta iudicalia custodiae ecclesiae cathedralis Cracoviensis”. Akta sądowe kustosza katedry krakowskiej 1717

oryginał: własność rodziny Czerwińskich, k. 213

skan: http://www.mtg-malopolska.org.pl/images/skany/ksiegi_sadowe/dj1717/_directory.djvu

b. „Acta iudicalia custodiae ecclesiae cathedralis Cracoviensis”. Akta sądowe kustosza katedry krakowskiej 1721

oryginał: własność rodziny Czerwińskich, k. 212

skan: http://www.mtg-malopolska.org.pl/images/skany/ksiegi_sadowe/dj1721/_directory.djvu

uwagi: Dzieje ksiąg opisał Jerzy Czerwiński http://ksiega.swiatniki.net/, https://swiatniki.wordpress.com/ („W 1907 roku wszystkie księgi sądowe kustosza (a było ich ponoć koło 10 sztuk) zostały przekazane pracującym w katedrze świątnikom ze Świątnik Górnych. Księgi te zostały przekazane ówczesnemu wójtowi Świątnik i całą pierwszą wojnę światową przeleżały ułożone w stos w karczmie, którą prowadził ów wójt. Po wojnie wójt-karczmarz chcąc się pozbyć zbędnego stosu, sprzedał je rzeźnikowi, który raz w tygodniu przyjeżdżał do Świątnik handlować mięsem. Rzeźnik ów wykorzystywał karty ksiąg, aby pakować klientom towar. Mój dziadek, Mieczysław Czerwiński, odczytawszy na tymże papierze pakunkowym nazwę „Świątniki” udał się do owego rzeźnika i odkupił od niego ostatnią księgę.”)

c. Akta sądowe kustosza katedry krakowskiej z lat 1724 i 1755-1764 oraz luźne akta z lat 1737-1809 odnoszące się do spraw rozpatrywanych przez kustoszów katedry krakowskiej

oryginał: BPAU/PAN, rkps 1872; s. 295; mf. BN 24400

edycja: fragm. wyd. B. Ulanowski (1921, t. 2, 7155-7249: Akta sądowe kustosza katedry krakowskiej 1755-1764)

uwagi: obejmuje wsie: Dąbrowica, Szczytniki, Świątniki Dolne, Górki Świątnicze, Trąbki Świątnicze. Zapewne tożsama z księgą, która wedle relacji B. Ulanowskiego (Teka Grona Konserwatorów Galicji, t. I, Kraków 1900, Sprawozdanie z posiedzenia 25.IV.1896, s. 430) miała znajdować się w Świątnikach i zawierać spory o odbywanie służby w kościele katedralnym oraz kwestie ślusarstwa i wyrobu rynsztunków dla wojska.

____________

61 Konopnica:

Księga sądowa wsi Konopnica („Acta seu liber inscriptionum villae Conopnicza” 1521, 13 VI-19 X 1526, 13 XII 1532- 24 IV 1555)

oryginał: AP w Lublinie, Księgi m. Lublina, sygn. 305 (dawna 202); k. 54; mf. AP w Lublinie 110.218

odpis: KHPP UJ

edycja: Księga sądowa podlubelskiej wsi Konopnicy 1521-1555, oprac. Grzegorz Jawor, Małgorzata Kołacz-Chmiel, Lublin 2009. Wesja online: http://teatrnn.pl/leksykon/kalendarium/wydarzenie/8820


76 Husów:

Księga sądowa wsi Husów 1625-1854

oryginał: w 1960 własność Gabriela Leńczyka, zob. S, Grodziski (1960, s. 88 i 103, przyp .149)

edycja: Księga sądu ławniczego wsi Husów (1625-1870), zespół red. tomu Józef Bar et al., Husów 2008

odpis: KHPP UJ; INP PAN

opracowania: W. Styś (1947)


82 Leżajskie starostwo

a. Księga sądów bartniczych w starostwie leżajskim 1478-1637

oryginał: BO, rkps 6128/II; k. 629; mf. BN 31971 (zob. ilustr. 3)

skan: DBC http://www.dbc.wroc.pl/publication/8254

opracowania: E. Ferenc-Szydełko (1995)

uwagi: obejmuje m. in. wsie: Biedaczów, Brzóza Królewska, Brzóza Stadnicka, Brzyska Wola, Garczyna, Giedlarowa, Jelna, Sarzyna, Wierzawice, Wola Żarczycka.

b. Akta bartników puszczy leżajskiej 1560-1846 [w:] Korespondencja w sprawie materiałów rękopiśmiennych do historii bartnictwa w Leżajsku. T. III.

oryginał: BO, rkps 6129/II, t. III, s. 94 (26 sztuk); mf. BN 28585

c. Wyroki sądu bartnego w Leżajsku 1655-1754 [w:] Zbiór akt dotyczących bartnictwa w starostwie leżajskim 1578-1767

oryginał: Biblioteka Kórnicka PAN, rkps 11084


86 Markowa

a. Księga sądowa wsi Markowej 1591-1777

oryginał: CPAHU Lwów, f. 85, op. 1, sygn. 1; s. 918

edycja: fragm. wyd. B. Ulanowski (1921, t. 1, 4484-4549: Księgi sądowe wsi „Markowa” 1591-1795)

odpis: częściowy (do s. 469) – Papiery Franciszka Bujaka. Księga wsi Markowej. Odpis maszynowy. BO Akc. 126/58, s.300

opracowania: F. Persowski (1931), J. Półćwiartek (1993), W. Blajer (1996)

uwagi: przed II wojną światową w zbiorach AD w Przemyślu.

b. Księga sądowa wsi Markowej 1778-1848

oryginał: zaginęła (gdy B. Ulanowski korzystał z niej, znajdowała się w przechowaniu u wójta Markowej); s. 406

edycja: jw.

opracowania: wedle F. Persowskiego (1931, s. 43) z dwóch ksiąg Markowej, które widział u wójta B. Ulanowski, zachowała się tylko jedna na plebanii; drugą prawdopodobnie zużyto w urzędzie gminnym na makulaturę.


97A Walawa:

Protokoły rozpraw sądowych poddanych dominium Walawa o różnej treści 1782 – 1789

oryginał: AP w Przemyślu, Dominium Walawa, sygn.95, s.173

skan: http://szukajwarchiwach.pl/56/404/0/4/95


104 Futoma:

a. Księga sądowa wsi Futoma 1446-1664

oryginał: CPAHU Lwów, f. 814, op. 1, sygn. 1, s. 840

b. [Księga wiejska Futomy, 1762 (1761)-1847]

oryginał: Archiwum Metropolitalne w Przemyślu, sygn. 2369, s. 258 (wedle R. Mnicha błąd w paginacji: po stronie 300 następują s. 231–258, zatem stron jest w sumie 328).

____________

113 Miejsce Piastowe:

a. Księga sądowa wsi Miejsce (Piastowe) 1521-1748

oryginał: AP w Przemyślu, Akta wsi Miejsce Piastowe (1521-1850), sygn. 1 (dawniej sygn. 8); s. 740; mf. AP w Przemyślu 160536

SEZAM: 56,849,0 Akta wsi Miejsce Piastowe 1521-1850

skan: http://szukajwarchiwach.pl/56/849/0/-/1

opracowania: M. Proksa (1995, s. 10-11)

b. Księga Zapisów y Prawa Rogowego Miesteckiego czyli Dekretarz (wsi Miejsce Piastowe) [1759 … 1850]

oryginał: AP w Przemyślu, Akta wsi Miejsce Piastowe (1521-1850), sygn. 2 (dawniej sygn. 9); s. 94; mf. AP w Przemyślu 160537

SEZAM: jw.

skan: http://szukajwarchiwach.pl/56/849/0/-/2

opracowania: jw.

c. „Xięga Zapisów Gromady wsi Miesca (Miejsca Piastowego) w roku wyzey wspomnionym [1759] z starych xiąg na nowy dekretarz przekopiowany” 1697-1862

oryginał: CPAHU Lwów, f. 100, op. 1, sygn. 1; s. 118

uwagi: księgę tę założono w 1759 r. i na początku wpisano kilka dawniejszych aktów (najstarszy z 1697 r.).


143 Drohobyczka:

(woj. ruskie, ziemia sanocka)

Prawo rugowe spisane wsi Druhobyczki według Prawa Małdeburskiego 1720 r.

oryginał: LBN, kolekcja Ossolineum, 2403/I, k. 6

edycja: O. Вінниченко, До історії сільського судочинства: “ругове право” в галицькому селі початку XVIII століття, „Дрогобицький краєзнавчий збірник”, T. XІ-ХІІ, 2008, s. 514-526 (http://www.nbuv.gov.ua/portal/Soc_Gum/dkz/2008_11-12.pdf)

odpis: u autora katalogu

uwagi: S. Grodziski (1960, s. 95, przyp. 66) zalicza ją zaocznie do wiejskich ksiąg sądowych. Jest to jednak wyłącznie ustawa dotycząca funkcjonowania sądu rugowego.

Licencja Creative Commons

Reklamy